1846 r.: Wybuch powstania krakowskiego

[ Powrót do historii Polski ]

Powstanie krakowskie

 

Rewolucja krakowska trwała od 21 lutego do 4 marca 1846 roku. Była próbą ogólnonarodowego powstania pod hasłami demokracji, podjętą w Wolnym Mieście Krakowie. Po niepowodzeniach wcześniejszych zrywów narodowych zaczęto brać pod uwagę rolę chłopów w walkach powstańczych. W zamian za pomoc, utworzony w Krakowie Rząd Narodowy Rzeczypospolitej Polskiej obiecał uwłaszczenie chłopów, przydzielenie im ziemi i utworzenie warsztatów narodowych. Plan ten jednak nie powiódł się, ponieważ informowaniem chłopów o decyzji Rządu zajęła się jedynie garstka osób.

W styczniu 1846 roku ustalono skład Rządu Narodowego. Weszli do niego: Karol Libelt z Poznańskiego, Ludwik Gorzkowski z Krakowa i Jan Tyssowski z Galicji oraz dwaj przedstawiciele Centralizacji. W lutym hrabia Henryk Poniński zadenuncjował pruskiej policji spiskowców i około 70 z nich aresztowano, wraz z przywódcami Karolem Libeltem i Ludwikiem Mierosławskim.

20 lutego 1846 roku w Krośnie, w mieszkaniu kupca Marcelego Myczkowskiego, dowódca Franciszek Wolański, po otrzymaniu od Rządu Narodowego decyzji, ogłosił odezwę o wybuchu powstania w nocy z 21/22 lutego. W wyznaczonym czasie powstańcy rozpoczęli ostrzeliwanie oddziałów zaborczych. Rząd Narodowy ogłosił Manifest do narodu, a 24 lutego władzę dyktatora Powstania krakowskiego objął Jan Tyssowski zwany Tyssowieckim, którego posunięciami kierował rewolucjonista Edward Dembowski.

22 lutego Kraków i okolice były już wolne. Do powstańczych oddziałów zgłosiło się 6 tys. ochotników, ale z uwagi na niedostatek broni, w samym Krakowie wyposażono jedynie ok. 2 tys. ludzi. Jedyna bitwa odbyła się 26 lutego 1846 roku pod Gdowem. Maszerujący na Kraków austriacki pułkownik Ludwig von Benedek wraz z okolicznymi chłopami pokonał po krótkiej walce, wysłany przeciwko niemu, oddział powstańczy.

Powstanie zakończyło się klęską, jego inicjatorzy i dowódcy zostali internowani bądź zesłani na Syberię. Prusacy osądzili 254 powstańców, z których 8 skazano na śmierć. Wyroków jednak nie udało się wykonać, gdyż już w 4 miesiące po ich ogłoszeniu doszło do wybuchu Wiosny Ludów, a rewolucjoniści uwolnili wszystkich skazanych. Powstanie krakowskie położyło kres istnieniu Wolnego Miasta Krakowa. Zakończyło się tzw. rabacją galicyjską.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *