Tooltip Categories: Organizacje

Narodowa Partia Robotnicza (NPR) – polska partia polityczna, działająca w latach 1920-1937. Odwoływała się do klasy robotniczej, jednak w przeciwieństwie do partii marksistowskich głosiła program solidaryzmu narodowego. Na czele NPR stali m.in. Karol Popiel, Ludwik Waszkiewicz, Adam Chądzyński. Partia pomagała III Powstaniu śląskiemu. Narodowa Partia Robotnicza była częścią koalicji w rządach Aleksandra Skrzyńskiego i Wincentego Witosa. Po zamachu majowym partia […]

Polskie Stronnictwo Chrześcijańskiej Demokracji (PSChD) – ugrupowanie działające w II Rzeczypospolitej, powstałe w 1919 roku w wyniku połączenia ugrupowań chadeckich z Galicji, Królestwa Polskiego i byłego zaboru pruskiego oraz ziem śląskich. Program partii był typowo chrześcijańsko-demokratyczny, chciała odparcia bolszewizmu jako antychrześcijańskiego. Religijne wartości moralne były zdaniem partii kluczowe dla życia zarówno jednostki, jak i całego narodu; dla odrodzenia duchowego oraz […]

Związek Ludowo-Narodowy – polska partia polityczna działająca w II Rzeczypospolitej, zrzeszająca polityków prawicowych o poglądach narodowo-demokratycznych (endecja), a także konserwatywnych i chadeckich. Została założona w maju 1919 roku na I Zjeździe Związku Ludowo-Narodowego. ZNL znalazł się w koalicji tworzącej rząd Aleksandra Skrzyńskiego. Po zamachu majowym ZNL, osłabione przez represje sanacji, zostało rozwiązane w październiku 1928 roku i zastąpione przez Stronnictwo […]

Zjednoczenie Ludowe – efemeryczna polska partia polityczna utworzona przez działaczy ludowych, którzy w 1917 roku opuścili szeregi PSL Piast oraz umiarkowanych działaczy Narodowego Związku Chłopskiego.

Polskie Stronnictwo Ludowe Zjednoczenie Niezawisłych Ludowców – polska partia polityczna powołana w 1912 roku w wyniku rozłamu w galicyjskim Polskim Stronnictwie Ludowym. Utworzyli ją działacze tzw. frondy lwowskiej, czyli liberalnej inteligencji w PSL, którzy nie godzili się na kompromisową politykę wobec austriackiego rządu oraz galicyjskich konserwatystów. W 1914 roku partia weszła w skład PSL Piast.

Grupa Wawelberg – zespoły dywersyjne prowadzące działania specjalne, zorganizowane przez Oddział II Sztabu Generalnego WP, działające na rzecz III Powstania śląskiego. Była to pierwsza w Polsce formacja wojskowa działań specjalnych. Nazwa grupy pochodziła od pseudonimu dowódcy grupy kpt. Tadeusza Puszczyńskiego. Z rozpoczęciem działań III Powstania śląskiego, grupa Wawelberga w ramach akcji „Mosty: wysadziła w powietrze mosty kolejowe na Odrze. W […]

Samoobrona Górnośląska (Oberschlesischer Selbstschutz) – tajna niemiecka siła wojskowa, stworzona po zlikwidowaniu Sicherheitspolizei, pod pozorem różnych organizacji społecznych i kulturalnych. W chwili wybuchu III Powstania śląskiego obliczano jej liczebność na kilkuset oficerów i około 20 000 żołnierzy. Wybuch Powstania zaskoczył jednak Selbstschutz i nie zdołał nigdzie stawić skutecznego oporu, a jego magazyny zostały przejęte przez Polaków.

Policja Plebiscytowa – w języku niemieckim Abstimmungspolizei, w skrócie Apo, policja na Górnym Śląsku, powołana przez Międzysojuszniczą Komisję Rządzącą i Plebiscytową w Opolu, za zgodą aliantów po II Powstaniu śląskim. Składała się po połowie z funkcjonariuszy polskich i niemieckich. Jej zadaniem było dbanie o porządek podczas plebiscytu na Górnym Śląsku.

Sicherheitspolizei (Sipo) – niemiecka policja bezpieczeństwa, zwana w skrócie Sipo. Działała od wiosny 1919 roku, podczas plebiscytu na Górnym Śląsku. stała się jedyną zorganizowaną siłą wojskową strony niemieckiej na obszarze plebiscytowym. Zgodnie z tajnymi dyrektywami płynącymi z Berlina jej funkcjonariusze dopuszczali się aktów przemocy wobec działaczy polskich, utrudniali ich legalne działanie, stosowali terror i zastraszanie. W latach 1934-1939 określenie Sipo […]