Tooltip Categories: Organizacje

Sturmabteilung (SA) – pełna nazwa Die Sturmabteilungen der NSDAP, co w języku polskim znaczy Oddziały Szturmowe NSDAP. Utworzone w Republice Weimarskiej w 1920 roku bojówki do ochrony zgromadzeń partyjnych, a następnie oddziały masowej organizacji wojskowej NSDAP. SA było głównym narzędziem terroru niemieckiej partii nazistowskiej w walce z bojówkami i sympatykami innych ugrupowań politycznych.

Dowództwo Obrony Plebiscytu – organizacja powstała 11 grudnia 1920 roku w Kępnie, z inicjatywy gen. Kazimierza Raszewskiego i Wojciecha Korfantego. Po wcieleniu do niej Centrali Wychowania Fizycznego, Dowództwo Obrony Plebiscytu stało się głównym ośrodkiem dowódczym polskiego podziemnego ruchu zbrojnego na Górnym Śląsku. Od kwietnia 1921 roku organizacją dowodził Maciej Ignacy Mielżyński. Po plebiscycie na Górnym Śląsku i niekorzystnych dla Polaków […]

Centrala Wychowania Fizycznego – została powołana we wrześniu 1920 roku i oficjalnie miała zajmować się propagowaniem zdrowego stylu życia i upowszechnianiem sportu. W rzeczywistości zastąpiła, formalnie rozwiązaną, POW Górnego Śląska. Zajmowała się ochroną polskich wieców i placówek plebiscytowych, chroniąc osoby przygotowujące plebiscyt przed niemiecką Organizacją Bojową Górnego Śląska. Na czele Centrali Wychowania Fizycznego stał kpt. Mieczysław Paluch, a potem ppor. […]

Polski Komisariat Plebiscytowy – organ zajmujący się sprawami plebiscytu na Górnym Śląsku w zakresie akcji propagandowej, wywiadu i przygotowywania przyszłej polskiej administracji. Jego siedziba mieściła się w Hotelu „Lomnitz” przy ul. Gliwickiej 17 w Bytomiu. Jego przewodniczącym był Wojciech Korfanty. Komitet działał od lutego 1920 do kwietnia 1921 roku.

Międzysojusznicza Komisja Rządząca i Plebiscytowa na Górnym Śląsku – międzynarodowa komisja działająca od 11 lutego 1920 do 10 lipca 1922 roku, powołana na mocy traktatu wersalskiego i umowy francusko-niemieckiej, w celu przeprowadzenia plebiscytu na Górnym Śląsku. Zadaniem Komisji i towarzyszących jej wojsk alianckich było dopilnowanie prawidłowego przebiegu kampanii plebiscytowej i samego głosowania oraz utrzymanie porządku i spokoju. Z założenia miała […]

Freikorps – ochotnicze, nacjonalistyczne formacje paramilitarne działające w Niemczech w latach 1918–1922, założone przez zdemobilizowanych żołnierzy. Przed Powstaniami śląskimi finansowane były m.in. przez niemiecki Górnośląski Związek Przemysłowców Górniczo-Hutniczych. Jedną z motywacji żołnierzy Freikorpsów była chęć walki z ruchem komunistycznym, który szerzył się w Niemczech po rosyjskiej rewolucji. Brały też udział w walce z Polakami w Powstaniach śląskich. Ich członkami byli […]

Górnośląski Związek Przemysłowców Górniczo-Hutniczych – organizacja przemysłowców górnośląskich istniejąca w latach 1854-1945. Powstał jako stowarzyszenie zajmujące się popularyzacją techniki, stopniowo przekształcił się w organizację wielkiego kapitału górnośląskiego. Oddziaływał na wszystkie dziedziny życia gospodarczego, społecznego i politycznego na Górnym Śląsku i koordynował politykę przemysłowców wobec pracowników najemnych. Podczas I wojny światowej był jednym z organizatorów grabieży majątku przemysłowego w okupowanym przez […]

Grenzschutz – powstała w latach 1918–1919 paramilitarna formacja ochotnicza działająca na wschodnich rubieżach Republiki Weimarskiej razem z Freikorpsem i Selbstschutzem. Oddziały Grenzschutzu podczas Powstania wielkopolskiego zostały skierowane przeciw ludności cywilnej. Jej oddziały były głównymi siłami niemieckimi walczącymi przeciwko Powstaniom śląskim i były używane do tłumienia wszelkich ruchów niepodległościowych Polaków. W czasie II wojny światowej, oddziały Grenzschutzu stanowiły jednostki tyłowe, zajmujące […]

Chrześcijańskie Zjednoczenie Ludowe – polska partia chrześcijańsko-demokratyczna. Powstała w 1920 roku, z inicjatywy Wojciecha Korfantego. Założenia ideowe partii opierały się na wytycznych encykliki „Rerum novarum”. Było to m.in. rozwiązanie kwestii społecznej, które miało się dokonać na drodze ewolucyjnego przekształcenia ustroju kapitalistycznego w chrześcijańsko-społołeczny. Od 1925 roku funkcjonowało pod nazwą Polskie Stronnictwo Chrześcijańskiej Demokracji.