Łabiszyn
[ Co warto zobaczyć w Polsce? ]

Polskie województwa
[ dolnośląskie ] [ kujawsko-pomorskie ] [ lubelskie ] [ lubuskie ] [ łódzkie ] [ małopolskie ] [ mazowieckie ]
[ opolskie ] [ podkarpackie ] [ podlaskie ] [ pomorskie ] [ śląskie ] [ świętokrzyskie ]
[ warmińsko-mazurskie ] [ wielkopolskie ] [ zachodniopomorskie ]
Łabiszyn leży w północnej części województwa kujawsko-pomorskiego, w powiecie żnińskim, nad Notecią. Historycznie to region Pałuki, część Wielkopolski. Noteć płynie tu rozgałęzionym korytem, a w jej nurcie leży wyspa z parkiem, od wieków najważniejsze miejsce w mieście. Łabiszyn liczy dziś około 4,3 tysiąca mieszkańców.
Pierwsza znana wzmianka o osadzie pochodzi z 1247 roku, kiedy w dokumencie pojawia się Dezydery z Łabiszyna, prawdopodobnie jej właściciel. Miasto otrzymało prawa miejskie na prawie magdeburskim w XIV wieku, a lokację datuje się na 1369 rok. W XIV wieku na wyspie na Noteci stanął zamek rycerski. Do dziś się nie zachował, a miejsce, na którym stał, nazywa się Wyspą Parkową. W listopadzie 1410 roku, po bitwie pod Koronowem, w Łabiszynie nocował król Władysław Jagiełło. Według miejscowej tradycji zasadził wtedy dwa dęby na wzgórzu nad miastem, z których jeden rośnie do dziś.
W kolejnych wiekach miasto zmieniało właścicieli: należało między innymi do rodów Potulickich, Latalskich i Gembickich. W 1678 roku kasztelan Paweł Gembicki potwierdził jego prawa miejskie. W XVII wieku do Łabiszyna sprowadzono zakonników: konwent franciszkanów reformatów, związany z dzisiejszym kościołem św. Mikołaja, działał tu do 1818 roku.
Po rozbiorach Polski Łabiszyn znalazł się w zaborze pruskim. Dla Polaków w całej okolicy zaczął się wtedy długi okres walki o zachowanie języka i tożsamości, której przeciwnikiem była germanizacja. W czasie powstania kościuszkowskiego, 30 września 1794 roku, pod Łabiszynem wojska generała Jana Henryka Dąbrowskiego pokonały Prusaków. W 1807 roku miasto znalazło się w Księstwie Warszawskim, a po 1815 roku znów w państwie pruskim.
Największe znaczenie dla historii miasta miało powstanie wielkopolskie. W dniach 11 i 12 stycznia 1919 roku polskie oddziały uderzyły na kilka miast zajętych przez Niemców: Żnin, Łabiszyn, Złotniki Kujawskie i Szubin. Powstańcy podeszli do Łabiszyna od strony Kani, zaatakowali miasto z kilku stron jednocześnie i zmusili Niemców do kapitulacji. Łabiszyn wrócił do Polski. Z tamtych walk pochodzi zbiorowa mogiła powstańców na cmentarzu parafialnym, a przy wyjeździe w stronę Bydgoszczy stoi pomnik Powstańców Wielkopolskich, odsłonięty w 1981 roku. Walki toczyły się też w sąsiednich miastach, o których piszemy w osobnych hasłach: Żnin, Szubin i Kcynia.
Okupację niemiecką w II wojnie światowej miasto przeżyło tragicznie. W 1939 roku Niemcy dokonywali tu egzekucji Polaków w ramach akcji eliminowania polskiej inteligencji, a w 1940 roku narzucili miastu nazwę Lüderitz. Na cmentarzu pochowano między innymi Polaków zabitych w nalocie z września 1939 roku. Armia Czerwona zajęła Łabiszyn w 1945 roku.
Dziś Łabiszyn warto zobaczyć przede wszystkim dla Wyspy Parkowej: to park z alejkami, a w nim dawny dwór z XVIII wieku, w którym mieści się dom kultury. W mieście stoi kościół św. Mikołaja, dawny klasztor reformatów, odbudowany w XVIII wieku po pożarach, oraz zabytkowy spichlerz w konstrukcji szachulcowej. W Starym Mieście zachowały się kamienice z XVIII i XIX wieku, a po dawnej społeczności żydowskiej pozostały cmentarze. Spacer po mieście dobrze połączyć z odwiedzeniem sąsiedniego Nakła nad Notecią, a ogólne hasło o miejscowości znajdziesz w leksykonie: Łabiszyn.
Komentarze
Nie ma jeszcze komentarzy. Dodaj pierwszy.