22 sierpnia

Wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą:
bł. Bernard z Offidy (zakonnik)
NMP Królowa
św. Symforian z Autun (męczennik)
bł. Tomasz Percy (męczennik)

 

 

POLSKA
1157 – Wojna polsko-niemiecka: cesarz Fryderyk I Barbarossa przekroczył Odrę i wkroczył na ziemie polskie na czele silnej armii wspomaganej przez posiłki z Czech i Moraw. Powodem wyprawy była interwencja na rzecz wygnanego księcia senioralnego Władysława II Wygnańca.
1531 – Wojna o Pokucie: zwycięstwo wojsk polskich nad mołdawskimi w bitwie pod Obertynem.
1587 – Trzy dni po wyborze Zygmunta III Wazy opozycyjna część szlachty wybrała na króla arcyksięcia Maksymiliana III Habsburga.
1649 – Powstanie Chmielnickiego: zakończyło się nieudane oblężenie Zbaraża przez wojska kozacko-tatarskie.
1792 – Wybuchł wielki pożar Starogardu Gdańskiego.
1832 – Odbyła się rekoncyliacja katedry lubelskiej, którą rozbiorowe rządy austriackie zamieniły na skład zboża i magazyn wojskowy.
1863 – Powstanie styczniowe: zwycięstwo wojsk rosyjskich w bitwie pod Złoczewem.
1914 – I wojna światowa: podczas ofensywy rosyjskiej w Prusach Wschodnich wojska kozackie splądrowały i spaliły Nidzicę.
1920 – Wojna polsko-bolszewicka: zwycięstwo wojsk polskich w bitwie białostockiej.
1941 – Mieczysław Kotlarczyk założył w Krakowie konspiracyjny Teatr Rapsodyczny.
1942 – W mieście Rożyszcze na Wołyniu SD z Łucka przy udziale niemieckiej żandarmerii i ukraińskiej policji rozstrzelało około 3 tys. żydowskich mieszkańców miejscowego getta w pobliskiej kopalni piasku. Kilkuset Żydów zdołało zbiec wywołując pożar getta. Około 400 z nich ukraińscy policjanci wyłapali i rozstrzelali na cmentarzu.
1944 – 22. dzień powstania warszawskiego: utrata przez polskie oddziały Arsenału przy Placu Bankowym.
1945 – Założono Polskie Stronnictwo Ludowe (1945-49).
1947 – Ukazał się pierwsze wydanie dziennika „Głos Szczeciński”.
1988 – Strajki w Polsce 1988: rozpoczął się strajk w Stoczni Gdańskiej i Stoczni Północnej; powołano Międzyzakładowy Komitet Strajkowy.
1997 – Premiera komedii sensacyjnej Sztos w reżyseria Olafa Lubaszenki.
1999 – W Sopocie odbył się jedyny polski koncert Whitney Houston.
2003 – Premiera komedii filmowej Ciało w reżyserii Tomasza Koneckiego i Andrzeja Saramonowicza.
2015 – W Ziębicach w województwie dolnośląskim padła rekordowa wygrana w Lotto (35 234 116,20 zł).

 

 

ŚWIAT

392 – Eugenius został cesarzem zachodniorzymskim.
408 – Wódz rzymski Stylichon został zamordowany w Rawennie.
565 – Św. Kolumba miał rzekomo uratować za pomocą modlitwy wieśniaka zaatakowanego w wodzie przez potwora z Loch Ness.
851 – Książę Bretanii Erispoe pokonał w bitwie pod Jengland króla zachodniofrankijskiego Karola II.
1138 – Angielska wojna domowa: zwycięstwo wojsk angielskich nad szkockimi w bitwie pod Northallerton.
1350 – Jan II Dobry został królem Francji.
1371 – Zwycięstwo wojsk Księstwa Jülich nad siłami Brabancji w bitwie pod Baesweiler.
1485 – Wojna Dwóch Róż: w bitwie pod Bosworth poległ król Anglii Ryszard III York.
1523 – Zginął w zamachu senior Monako Lucjan Grimaldi.
1639 – Anglicy założyli w Indiach faktorię handlową Madras.
1642 – Wybuchła angielska wojna domowa pomiędzy zwolennikami króla i Parlamentu.
1680 – Jan Jerzy III Wettyn został księciem elektorem Saksonii.
1696 – V wojna austriacko-turecka: nierozstrzygnięta bitwa morska pod Andros.
1707 – III wojna północna: armia szwedzka pod wodzą króla Karola XII w sile 44 tys. żołnierzy opuściła Saksonię i wyruszyła na Rosję.
1780 – Z wyprawy dookoła świata powrócił do Anglii statek Resolution kapitana Jamesa Cooka, który zginął półtora roku wcześniej na Hawajach w bitwie z tubylcami.
1788 – Brytyjczycy założyli kolonię Sierra Leone, w której osiedlano byłych niewolników.
1795:
Francuski Konwent Narodowy uchwalił Konstytucję Dyrektorialną.
W Paryżu polscy emigranci polityczni założyli organizację niepodległościową Deputacja Polska.
1796:
I koalicja antyfrancuska: zwycięstwo wojsk austriackich nad francuskimi w bitwie pod Deining.
Burska Republika Graaff Reinet została ponownie przyłączona do brytyjskiej Kolonii Przylądkowej.
1798 – Rewolucja irlandzka: 2 tys. żołnierzy francuskich wylądowało w zachodniej Irlandii w celu udzielenia pomocy powstańcom.
1818 – Wielki książę Karol Ludwik nadał Badenii liberalną konstytucję.
1848 – Stany Zjednoczone anektowały Nowy Meksyk.
1849 – Pierwszy atak z powietrza w historii. Wojska austriackie za pomocą balonów zbombardowały Wenecję podczas walk mieszkańców o niepodległość.
1851 – Amerykański jacht SY America wygrał regaty wokół wyspy Wight – początek regat o Puchar Ameryki, najstarszej rozgrywanej do dziś imprezy sportowej.
1852 – Brytyjski astronom John Russell Hind odkrył planetoidę (19) Fortuna.
1853 – Przyszły król Belgów Leopold II Koburg ożenił się z Marią Henriettą Habsburg.
1857 – Doszło do krachu na nowojorskiej giełdzie.
1862 – Powstanie Dakotów w Minnesocie: zwycięstwo wojsk amerykańskich w bitwie o Fort Ridgely.
1864 – Podpisano konwencję w sprawie polepszenia losu rannych żołnierzy podczas konfliktów zbrojnych (pierwsza Konwencja genewska). Powstał Czerwony Krzyż.
1868:
Czeski Sejm Krajowy uchwalił deklarację domagającą się utworzenia własnej państwowości w ramach monarchii habsburskiej na wzór węgierski.
Niemiecki astronom Christian Peters odkrył planetoidę (102) Miriam.
1882 – Austriacki astronom Johann Palisa odkrył planetoidę (229) Adelinda.
1892 – Niemiecki astronom Max Wolf odkrył planetoidę (333) Badenia.
1895 – Francuski astronom Auguste Charlois odkrył planetoidę (406) Erna.
1902:
Theodore Roosevelt jako pierwszy prezydent USA odbył jazdę samochodem.
Założono Cadillac Automobile Company.
1910 – Cesarz koreański przekazał władzę nad Koreą cesarzowi Japonii.
1921 – Estonia, Litwa i Łotwa zostały przyjęte do Ligi Narodów.
1922 – Szef tymczasowego rządu irlandzkiego Michael Collins zginął w zamachu przeprowadzonym przez przeciwny negocjacjom pokojowym z Brytyjczykami odłam IRA.
1932 – BBC rozpoczęła eksperymentalną emisję programu telewizyjnego.
1933 – Formacja skalna Cedar Breaks w stanie Utah została objęta ochroną jako narodowy pomnik USA.
1941 – Masakra dzieci żydowskich w Białej Cerkwi na Ukrainie.
1942:
Brazylia wypowiedziała wojnę Niemcom i Włochom.
Zwodowano amerykański lotniskowiec USS „Independence”.
1943 – Na duńską wyspę Bornholm spadła testowa niemiecka bomba latająca V1, której zdjęcia lub rysunki zostały przekazane Brytyjczykom. Była to pierwsza informacja wywiadowcza o wyglądzie tego pocisku.
1944 – Front zachodni: zakończyła się bitwa pod Falaise.
1949 – Para amerykańskich seryjnych morderców, Raymond Fernandez i Martha Beck, została skazana na karę śmierci na krześle elektrycznym.
1950 – Szwajcarska wyprawa zdobyła po raz pierwszy siedmiotysięcznik Abi Gamin w Himalajach.
1953 – Amerykanin Fortune Gordien ustanowił w Pasadenie rekord świata w rzucie dyskiem (59,29 m).
1955 – Otwarto Port lotniczy San Sebastián w Hiszpanii.
1961 – 59-letnia Ida Siekmann została pierwszą śmiertelną ofiarą próby przekroczenia muru berlińskiego.
1962 – Na przedmieściach Paryża doszło do nieudanego zamachu OAS na prezydenta Charles’a de Gaulle’a.
1968 – Papież Paweł VI rozpoczął podróż apostolską do Kolumbii i na Bermudy.
1970 – Nieudana próba wystrzelania radzieckiej sondy wenusjańskiej Kosmos 359.
1972 – Z powodu prowadzenia rasistowskiej polityki Rodezja (obecnie Zimbabwe) została wykluczona przez MKOl z udziału w XX Igrzyskach Olimpijskich w Monachium.
1973 – Zamach stanu w Chile: koalicja Chrześcijańskich Demokratów i Partii Narodowej w parlamencie wydała skierowaną do sił zbrojnych Deklarację upadku demokracji w Chile, apelując o interwencję mającą na celu „jak najszybsze zakończenie licznych naruszeń konstytucji” i zmuszenie rządu socjalisty Salvadora Allende do przestrzegania prawa.
1981 – W katastrofie Boeinga 737 na Tajwanie zginęło 110 osób.
1983 – Luc Ayang został premierem Kamerunu.
1984 – Wojsko brutalnie spacyfikowało protestujących studentów na Uniwersytecie Liberii w stolicy kraju Monrovii.
1985 – W pożarze Boeinga 737 na lotnisku w Manchesterze zginęło 55 osób, a 15 zostało rannych.
1990 – Rozpoczęła nadawanie pierwsza w ZSRR prywatna stacja radiowa Echo Moskwy.
1993 – Były premier Algierii i rzecznik dialogu z rebeliantami islamskimi Kasdi Merbah został zamordowany wraz z rodziną.
1994 – Wim Kok został premierem Holandii.
1995 – Negasso Gidada został prezydentem Etiopii.
1996 – Wileński Uniwersytet Techniczny otrzymał imię wielkiego księcia Giedymina.
1998 – W angielskim Reading otwarto Stadion Madejskiego.
1999 – Na lotnisku w Hongkongu rozbił się podczas wichury chiński samolot MD-11, w wyniku czego zginęły 3 osoby, a 208 zostało rannych.
2000 – W amerykańskim stanie Wirginia Zachodnia uruchomiono największy na świecie w pełni sterowalny Radioteleskop Green Bank, będący jednocześnie największą na świecie lądowa konstrukcją ruchomą.
2003 – W wyniku eksplozji rakiety na brazylijskim kosmodromie Alcântara zginęło 21 osób.
2004 – Z Munch-museet w Oslo skradziono obrazy Edvarda Muncha Krzyk i Madonna.
2006 – W katastrofie należącego do rosyjskich Pulkovo Airlines samolotu Tu-154 pod ukraińskim Donieckiem zginęło 170 osób.
2007 – 14 amerykańskich żołnierzy zginęło w katastrofie śmigłowca UH-60 Black Hawk w północnym Iraku.
2008 – Wojna rosyjsko-gruzińska: zakończyła się rosyjska okupacja Gori.
2009:
We włoskiej grze liczbowej SuperEnalotto padła rekordowa wygrana (147,807,299.08 euro).
W finale konkursu rzutu młotem na berlińskich Mistrzostwach Świata w Lekkoatletyce zwyciężyła Anita Włodarczyk, ustanawiając rekord świata (77,96 m).
2010:
Katastrofa górnicza w Copiapó: po 7 nieudanych próbach ratownicy wydrążyli tunel komunikacyjny, którym dostarczono zasypanym 5 sierpnia 33 chilijskim górnikom tlen, wodę i pożywienie.
Kenijczyk David Rudisha podczas mityngu Internationales Stadionfest w Berlinie uzyskując czas 1:41,09 poprawił 13-letni rekord świata w biegu na 800 metrów.
2014 – Konflikt na wschodniej Ukrainie: rosyjski „biały konwój“ dotarł do Ługańska.
2015 – Zabytkowy myśliwiec odrzutowy Hawker Hunter spadł podczas pokazów lotniczych w hrabstwie West Sussex w południowo-wschodniej Anglii na drogę szybkiego ruchu, zderzając się z kilkoma samochodami, w wyniku czego zginęło 11 osób, a 16 (w tym pilot) zostało rannych.

 

URODZILI SIĘ
1412 – Fryderyk II Łagodny, książę elektor Saksonii (zm. 1464)
1485 – Beatus Rhenanus, niemiecki humanista, filolog (zm. 1547)
1570 – Franz von Dietrichstein, czeski duchowny katolicki, biskup ołomuniecki, kardynał (zm. 1636)
1598 – Luca Danesi, włoski architekt (zm. 1672)
1601 – Georges de Scudéry, francuski pisarz (zm. 1667)
1606 – Orazio De Ferrari, włoski malarz (zm. 1657)
1613 – Franz Paul de Lisola, austriacki dyplomata, publicysta (zm. 1674)
1624 – Jean Regnault de Segrais, francuski prozaik, poeta (zm. 1701)
1647 – Denis Papin, francuski lekarz, fizyk, matematyk, wynalazca (zm. 1712)
1648 – Gerard Hoet, holenderski malarz, rytownik (zm. 1733)
1658 – Jan Ernest IV, książę Saksonii-Coburg-Saalfeld (zm. 1729)
1688 – Heinrich Bernhard Rupp, niemiecki botanik (zm. 1719)
1729 – Ludovico Savioli, włoski poeta, historyk (zm. 1804)
1741 – Charles Clerke, brytyjski kapitan, żeglarz, odkrywca (zm. 1779)
1746 – Anna Katharina Schönkopf, Niemka, młodzieńcza miłość Johanna Wolfganga Gothe’go (zm. 1810)
1750 – Domenico Tempio, włoski poeta (zm. 1821)
1752 – Aleksander Tormasow, rosyjski hrabia, generał kawalerii, polityk (zm. 1819)
1753 – Gaetano Filangeri, włoski prawnik, filozof (zm. 1788)
1760 – Leon XII, papież (zm. 1829)
1764:
Josef Abel, austriacki malarz, sztycharz (zm. 1818)
Jan Filip Marchand, francuski duchowny katolicki, męczennik, błogosławiony (zm. 1792)
Charles Percier, francuski architekt (zm. 1838)
1765 – Carl Ludwig Willdenow, niemiecki botanik, mykolog, farmaceuta (zm. 1812)
1767 – Jean Joseph Amable Humbert, francuski generał (zm. 1823)
1771 – Henry Maudslay, brytyjski inżynier, wynalazca, przemysłowiec (zm. 1831)
1772 – Joseph Barbanègre, francuski generał (zm. 1830)
1797 – Augustin-Magloire Blanchet, amerykański duchowny katolicki pochodzenia kanadyjskiego, biskup Nesqually (zm. 1887)
1800 – Edward Barron Chandler, kanadyjski polityk (zm. 1880)
1803 – Jan Kanty Rzesiński, polski prawnik, filozof, polityk, literat (zm. 1855)
1813 – Józef Wójcicki, polski duchowny unicki, a następnie prawosławny (zm. 1889)
1818:
Carlo Pisacane, włoski historyk, polityk (zm. 1857)
Rudolf von Jhering, niemiecki prawnik (zm. 1892)
1822 – Ludomir Cieński, polski ziemianin, polityk (zm. 1917)
1823 – Ludwik Martin, francuski zegarmistrz, święty (zm. 1894)
1827 – Theodor Milczewski, niemiecki architekt (zm. 1901)
1833 – William Raphael, kanadyjski malarz pochodzenia żydowskiego (zm. 1914)
1834 – Samuel Pierpont Langley, amerykański fizyk, astronom (zm. 1906)
1839 – Julius Wilbrand, niemiecki chemik (zm. 1906)
1844 – George Washington De Long, amerykański badacz Arktyki (zm. 1881)
1845 – Julius de Blaas, austriacki malarz (zm. 1923)
1847 – John Forrest, australijski odkrywca, polityk (zm. 1918)
1848 – Pavle Jurišić Šturm, serbski generał (zm. 1922)
1854 – Milan I Obrenowić, król Serbii (zm. 1901)
1855 – Aleksandr Czechow, rosyjski pisarz, publicysta, pamiętnikarz (zm. 1913)
1860:
Paul Nipkow, niemiecki fizyk (zm. 1940)
Eleonora Reuss-Köstritz, królowa Bułgarii (zm. 1917)
1862 – Claude Debussy, francuski kompozytor (zm. 1918)
1863 – Józef Ab, polski pedagog, działacz oświatowy (zm. 1941)
1867 – Herbert Emery Hitchcock, amerykański polityk (zm. 1958)
1868 – Stanisław Tołłoczko, polski chemik (zm. 1935)
1873 – Aleksandr Bogdanow, rosyjski filozof, socjolog, ekonomista, lekarz, polityk (zm. 1928)
1874 – Max Scheler, niemiecki filozof, socjolog (zm. 1928)
1875 – Maria Dowmuntowa, polska aktorka (zm. 1951)
1877 – Stefan Ossowiecki, polski inżynier zajmujący się zjawiskami paranormalnymi, jasnowidz (zm. 1944)
1878:
Edward Johnson, kanadyjski śpiewak operowy (tenor) (zm. 1959)
Ladislav Klíma, czeski pisarz, filozof (zm. 1928)
1880 – Lajos Bíró, węgierski scenarzysta filmowy (zm. 1948)
1887 – Lutz Schwerin von Krosigk, niemiecki polityk, działacz nazistowski, minister finansów, kanclerz Niemiec (zm. 1977)
1891:
Jacques Lipchitz, francuski rzeźbiarz (zm. 1973)
Irena Stefani, włoska zakonnica, pielęgniarka, misjonarka, błogosławiona (zm. 1930)
1893:
Cecil Kellaway, brytyjski aktor pochodzenia południowoafrykańskiego (zm. 1973)
Dorothy Parker, amerykańska pisarka, poetka (zm. 1967)
1897 – Elisabeth Bergner, austriacka aktorka (zm. 1986)
1898:
Henryk Łowmiański, polski historyk, mediewista (zm. 1984)
Irena Tuwim, polska poetka, tłumaczka (zm. 1987)
1902 – Leni Riefenstahl, niemiecka aktorka, reżyserka filmowa (zm. 2003)
1904 – Deng Xiaoping, chiński generał, polityk, działacz komunistyczny (zm. 1997)
1907 – Zofia Batycka, polska aktorka (zm. 1989)
1908:
Henri Cartier-Bresson, francuski fotoreporter (zm. 2004)
Synnøve Lie, norweska łyżwiarka szybka (zm. 1980)
1909:
Julius J. Epstein, amerykański scenarzysta filmowy (zm. 2000)
Władimir Jermołajew, rosyjski konstruktor lotniczy (zm. 1944)
Eugeniusz Kaszyński, polski major, dowódca Zgrupowań Świętokrzyskich Armii Krajowej (zm. 1976)
1910 – Lesley Woods, amerykański aktor (zm. 2003)
1912 – Eugeniusz Lotar, polski aktor (zm. 1980)
1913:
Winand Osiński, polski lekkoatleta, maratończyk (zm. 2006)
Bruno Pontecorvo, włoski fizyk (zm. 1993)
1914 – Bronisław Zieliński, polski tłumacz (zm. 1985)
1915:
Edward Szczepanik, polski ekonomista, polityk, premier RP na uchodźstwie (zm. 2005)
Jef van de Vijver, holenderski kolarz szosowy i torowy (zm. 2005)
1917:
John Lee Hooker, amerykański muzyk bluesowy (zm. 2001)
Anna Posner, francuska tłumaczka pochodzenia polskiego (zm. 2001)
1918:
Said Mohamed Djohar, komoryjski polityk, prezydent Komorów (zm. 2006)
Mieczysław Vogt, polski operator filmowy (zm. 1980)
1919 – Kristian Bjørn, norweski biegacz narciarski (zm. 1993)
1920:
Ray Bradbury, amerykański pisarz science fiction (zm. 2012)
Denton Cooley, amerykański kardiochirurg (zm. 2016)
Ludwik Kasendra, polski aktor (zm. 1991)
Eduardo Lima, brazylijski piłkarz
1921 – Gabriel Ogando, argentyński piłkarz, bramkarz (zm. 2006)
1922:
Ivry Gitlis, izraelski skrzypek
Andrzej Grzegorczyk, polski matematyk, logik, filozof (zm. 2014)
Miloš Kopecký, czeski aktor (zm. 1996)
Micheline Presle, francuska aktorka
Jan Sadowski, dowódca antykomunistycznego oddziału partyzanckiego na Suwalszczyźnie (zm. 1951)
1924:
Juan Carlos González, urugwajski piłkarz (zm. 2010)
Andrzej Markowski, polski kompozytor, dyrygent (zm. 1986)
Carlos Milcíades Villalba Aquino, paragwajski duchowny katolicki, biskup San Juan Bautista de las Misiones (zm. 2016)
1925:
Honor Blackman, brytyjska aktorka
Donata Godlewska, polska historyk, archiwistka (zm. 2017)
1926 – Max Georg von Twickel, niemiecki duchowny katolicki, biskup Münster (zm. 2013)
1927:
Miron Gaj, polski fizyk (zm. 2015)
Albert Meier, szwajcarski kolarz przełajowy
Aleksandr Tieniagin, rosyjski piłkarz, trener (zm. 2008)
Emil Wojtaszek, polski dyplomata, polityk, minister administracji, gospodarki terenowej i ochrony środowiska oraz spraw zagranicznych, poseł na Sejm PRL (zm. 2017)
1928:
Franz Feldinger, austriacki piłkarz (zm. 2009)
Karlheinz Stockhausen, niemiecki kompozytor (zm. 2007)
1929 – Zenon Borkowski, polski pisarz
1930 – Gilmar, brazylijski piłkarz (zm. 2013)
1931 – Ruy Guerra, portugalski reżyser filmowy
1932 – Gerald Carr, amerykański astronauta
1933 – Irmtraud Morgner, niemiecka pisarka (zm. 1990)
1934 – Norman Schwarzkopf, amerykański generał (zm. 2012)
1935:
Jerzy Wojciech Borejsza, polski historyk, publicysta
Longin Pastusiak, polski historyk, polityk, poseł na Sejm, senator i marszałek Senatu RP
E. Annie Proulx, amerykańska pisarka, dziennikarka
1936 – Nikołaj Szamow, rosyjski skoczek narciarski
1937:
Rifat al-Asad, syryjski generał major, polityk
Giennadij Matwiejew, rosyjski piłkarz, trener (zm. 2014)
Francesco Musso, włoski bokser
Jan Osuchowski, polski polityk, samorządowiec, prezydent Raciborza (zm. 2015)
1938:
Rudolf Siegert, polski piłkarz (zm. 2016)
Mykoła Smaha, ukraiński lekkoatleta, chodziarz (zm. 1981)
Kaoru Yosano, japoński polityk (zm. 2017)
1939:
Maria Pabiś-Korzeniowska, polska aktorka (zm. 2002)
Carl Yastrzemski, amerykański baseballista
1940 – Valerie Harper, amerykańska aktorka
1941 – Andrzej Jerzy Zakrzewski, polski historyk, dziennikarz, polityk, minister kultury i dziedzictwa narodowego (zm. 2000)
1942:
Finn Fuglestad, norweski historyk
Harald Norpoth, niemiecki lekkoatleta, średnio- i długodystansowiec
1943
Jan Poprawa, polski historyk, publicysta i krytyk muzyczny
Masatoshi Shima, japoński chemik
1944 – Aboubacar Somparé, gwinejski polityk, prezydent Gwinei (zm. 2017)
1945:
David Chase, amerykański reżyser, scenarzysta i producent filmowy
Ron Dante, amerykański wokalista, członek zespołu The Archies
Jim Martin, amerykański polityk
Szczepan Siudak, polski rzeźbiarz
1946:
Gerard Bongers, holenderski kolarz szosowy i torowy
Edward Krzemień, polski dziennikarz
Stanisław Syrewicz, polski kompozytor, twórca muzyki filmowej
Marcus Wesson, amerykański masowy morderca
1947:
Yves Bot, francuski prawnik, prokurator
Robert Cramer, amerykański polityk
Donna Godchaux, amerykańska wokalistka, członkini zespołu Grateful Dead
Jerzy Jarzębski, polski krytyk i historyk literatury
Manfred Klein, niemiecki wioślarz (sternik)
James Rumbaugh, amerykański informatyk
Cindy Williams, amerykańska aktorka
1948:
Peter James, brytyjski pisarz
Zbigniew Krzywicki, polski dziennikarz, samorządowiec, polityk
1949:
Ilunga Mwepu, zairski piłkarz (zm. 2015)
Andrzej Precigs, polski aktor
Kazimierz Wóycicki, polski dziennikarz, publicysta
1950:
Jicchak Aharonowicz, izraelski polityk
Andrzej Swat, polski reżyser filmowy
Dexter Wansel, amerykański klawiszowiec
Stanisław Wenglorz, polski wokalista, członek zespołów Skaldowie i Budka Suflera
1951:
Luís Capoulas Santos, portugalski polityk
Wacław Kostrzewa, polski poeta
1952 – Debbie Davies, amerykańska wokalistka i giatrzystka bluesowa
1953 – Konstanty Gebert, polski dziennikarz, publicysta, tłumacz pochodzenia żydowskiego
1954 – Mładen Czerwenjakow, bułgarski polityk
1955:
Ann Kiyomura, amerykańska tenisistka pochodzenia japońskiego
Gordon Liu, chiński aktor, instruktor wschodnich sztuk walki
Luís Carlos Martins, brazylijski trener piłkarski
1956:
Alfonso de Iruarrízaga, chilijski strzelec sportowy
Paul Molitor, amerykański baseballista
1957:
Hiltrud Breyer, niemiecka polityk
Genowefa Błaszak, polska lekkoatletka, sprinterka
Andrzej Boreyko, polsko-rosyjski dyrygent
Steve Davis, angielski snookerzysta
1958:
Colm Feore, amerykański aktor
Vernon Reid, brytyjski gitarzysta, członek zespołu Living Colour
1959:
Jacek Dąbała, polski specjalista w zakresie mediów, komunikowania i literatury
Janusz Kubot, polski piłkarz, trener
Jerzy Wichłacz, polski piłkarz (zm. 2017)
Bogumił Zych, polski harcmistrz, instruktor harcerski, polityk, poseł na Sejm RP
1961:
Thomas Hoeren, niemiecki prawnik
Roland Orzabal, brytyjski wokalista, członek duetu Tears for Fears
Cezary Żak, polski aktor
1962:
Wiktor Bryzhin, ukraiński lekkoatleta, sprinter
Krzysztof Wróblewski, polski malarz
1963 – Tori Amos, amerykańska piosenkarka, pianistka
1964:
Mats Wilander, szwedzki tenisista
Andrew Wilson, amerykański aktor, reżyser i producent filmowy
1965:
Jeorjos Christodulu, cypryjski piłkarz
Patricia Hy-Boulais, kanadyjska tenisistka
Kim Jackson, irlandzka piosenkarka
Thad McCotter, amerykański polityk
Krzysztof Najman, polski basista, kompozytor, członek zespołów: Virgin, Mech i Closterkeller
Ólafur Þórðarson, islandzki piłkarz, trener
David Reimer, kanadyjska ofiara eksperymentu medycznego (zm. 2004)
1966:
Izabela Dąbrowska, polska aktorka
Paul Ereng, kenijski lekkoatleta, średniodystansowiec
GZA, amerykański raper, członek zespołu Wu-Tang Clan
Rob Witschge, holenderski piłkarz
1967:
Adewale Akinnuoye-Agbaje, brytyjski aktor, model pochodzenia nigeryjskiego
Ty Burrell, amerykański aktor
Robert Leroux, francuski szpadzista
Marian Prokop, polski operator filmowy
Layne Staley, amerykański muzyk, kompozytor, wokalista, członek zespołu Alice in Chains (zm. 2002)
Kostas Tsanas, grecki piłkarz, trener
1968:
Henrik Holm, szwedzki hokeista
Aleksandr Mostowoj, rosyjski piłkarz
Anne Nurmi, fińska wokalistka, muzyk, kompozytorka
Horst Skoff, austriacki tenisista (zm. 2008)
1969:
Charly Musonda, zambijski piłkarz
Bruno Tobback, belgijski i flamandzki polityk
1970:
Magdalena Feistel, polska tenisistka
Ricco Groß, niemiecki biathlonista
Tímea Nagy, węgierska szpadzistka
Gianluca Ramazzotti, włoski aktor
1971:
Richard Armitage, brytyjski aktor
Glen De Boeck, belgijski piłkarz, trener
Oswald Haselrieder, włoski saneczkarz
Benoît Violier, francuski kucharz (zm. 2016)
1972 – Ri Yong-sam, północnokoreański zapaśnik
1973:
Okkert Brits, południowoafrykański lekkoatleta, tyczkarz
Howie Dorough, amerykański piosenkarz, aktor
Heidi Lenhart, amerykańska aktorka
Beenie Man, jamajski wokalista reggae i dancehall
Kristen Wiig, amerykańska aktorka komediowa
1974:
Marat Baszarow, rosyjski aktor
Michał Czachowski, polski gitarzysta flamenco, architekt, publicysta
Cory Gardner, amerykański polityk
Jenna Leigh Green, amerykańska aktorka, piosenkarka
Melinda Page Hamilton, amerykańska aktorka
Diego Luis López, urugwajski piłkarz
1975:
Clint Bolton, australijski piłkarz, bramkarz
Salvador Carmona, meksykański piłkarz
Rodrigo Santoro, włosko-brazylijski aktor
Charles Smith, amerykański koszykarz
Franco Squillari, argentyński tenisista
1976:
Daniel Bennett, południowoafrykański sędzia piłkarski
James Dooley, amerykański kompozytor muzyki filmowej
Federico Magallanes, urugwajski piłkarz
Marlies Oester, szwajcarska narciarka alpejska
1977:
Kinga Bóta, węgierska kajakarka
Heiðar Helguson, islandzki piłkarz
Miho Kanno, japońska aktorka
Marcin Pasionek, polski piłkarz
1978:
Kutre Dulecha, etiopska lekkoatletka, biegaczka długodystansowa
Jeff Stinco, kanadyjski gitarzysta, członek zespołu Simple Plan
1979 – Jennifer Finnigan, kanadyjska aktorka
1980 – Seiko Yamamoto, japońska zapaśniczka
1981:
Nancy Langat, kenijska lekkoatletka, biegaczka średniodystansowa
Alżbeta Lenska, polska aktorka
Siyabonga Nkosi, południowoafrykański piłkarz
Karolina Nolbrzak, polska aktorka
1982:
Živko Gocić, serbski piłkarz wodny
Rafał Kurmański, polski żużlowiec (zm. 2004)
Peter Nymann, duński piłkarz
Marco Wölfli, szwajcarski piłkarz, bramkarz
1983:
Theo Bos, holenderski kolarz szosowy i torowy
Michael Dello-Russo, amerykański piłkarz
Michał Ruciak, polski siatkarz
1984:
Lee Camp, angielski piłkarz, bramkarz
Reysander Fernández, kubański piłkarz
Tatiana Guderzo, włoska kolarka torowa i szosowa
Endurance Idahor, nigeryjski piłkarz (zm. 2010)
1985:
Jens Byggmark, szwedzki narciarz alpejski
Bartosz Gawryszewski, polski siatkarz
Barbara Kurdej-Szatan, polska aktorka
Jorge Linares, wenezuelski bokser
1986:
Norman Bröckl, niemiecki kajakarz
Stephen Ireland, irlandzki piłkarz
Keiko Kitagawa, japońska aktorka
Adrian Neville, brytyjski wrestler
1987:
Micheal Azira, ugandyjski piłkarz
Apollo Crews, amerykański wrestler
Mohammad Musawi, irański siatkarz
Lauren Paolini, amerykańska siatkarka
Mischa Zverev, niemiecki tenisista pochodzenia rosyjskiego
1988:
Artiom Dziuba, rosyjski piłkarz
Mitchell Langerak, australijski piłkarz, bramkarz
Mateusz Rusin, polski aktor
1989:
Giacomo Bonaventura, włoski piłkarz
Sandra Kruk, polska pięściarka
Dawit Targamadze, gruziński piłkarz
1990:
Ildar Chajrullin, rosyjski szachista
Margaux Farrell, francuska pływaczka
Drew Hutchison, amerykański baseballista
Sara Loda, włoska siatkarka
Chanelle Price, amerykańska lekkoatletka, biegaczka średniodystansowa
Mattias Zachrisson, szwedzki piłkarz ręczny
1991:
Georg Klein, niemiecki siatkarz
Federico Macheda, włoski piłkarz
Adrien Regattin, marokański piłkarz
Brayden Schenn, kanadyjski hokeista
Ysaora Thibus, francuska florecistka
Lorraine Ugen, brytyjska lekkoatletka, skoczkini w dal
1992 – Cheyenne Parker, amerykańska koszykarka
1993:
Laura Dahlmeier, niemiecka biathlonistka
Florencia Habif, argentyńska hokeistka na trawie
Petra Papp, węgierska szachistka
1994:
Olli Määttä, fiński hokeista
Jakov Mustapić, chorwacki koszykarz
1995:
Lulu Antariksa, amerykańska aktorka, piosenkarka pochodzenia indonezyjsko-niemieckiego
Dua Lipa, brytyjska piosenkarka, autorka tekstów, modelka pochodzenia albańskiego
1996:
Benjamin Donnelly, kanadyjski łyżwiarz szybki
Alaksandra Ramanouska, białoruska narciarka dowolna
Rafał Reszelewski, polski astronom-amator
1997 – Ahmed Hassan Mohamed, egipski zapaśnik
1998 – Koumba Larroque, francuska zapaśniczka

 

ZMARLI
408 – Stylichon, wódz rzymski (ur. ok. 359)
1071 – Lambert II Suła, polski duchowny katolicki, biskup krakowski (ur. ?)
1155 – Konoe, cesarz Japonii (ur. 1139)
1241 – Grzegorz IX, papież (ur. ok. 1143)
1280 – Mikołaj III, papież (ur. ok. 1210)
1301 – Jakub z Bevagna, włoski dominikanin, błogosławiony (ur. 1220)
1313 – Jean Le Moine, francuski kardynał (ur. ok. 1250)
1338 – Wilhelm II Aragoński, książę Aten (ur. 1312)
1350 – Filip VI Walezjusz, król Francji (ur. 1293)
1358 – Izabela Francuska, królowa Anglii (ur. ok. 1296)
1365 – Barnim IV Dobry, książę wołogosko-rugijski (ur. 1319/20)
1485 – Ryszard III York, król Anglii (ur. 1452)
1523 – Lucjan Grimaldi, senior Monako (ur. 1481)
1535 – Maciej Drzewicki, polski duchowny katolicki, arcybiskup gnieźnieński, prymas Polski (ur. 1467)
1545 – Charles Brandon, angielski arystokrata, dyplomata (ur. 1484)
1553 – John Dudley, angielski arystokrata, polityk (ur. 1501)
1572 – Thomas Percy angielski hrabia, męczennik i błogosławiony katolicki (ur. 1528)
1576 – (lub 15 sierpnia) Valentin Bakfark, węgierski kompozytor, lutnista, szpieg (ur. ?)
1584 – Jan Kochanowski, polski poeta (ur. 1530)
1599 – Luca Marenzio, włoski kompozytor (ur. 1553/54)
1605 – Fabian Czema (młodszy), wojewoda malborski, starosta kiszporski i sztumski (ur. 1539/40)
1607 – Bartholomew Gosnold, angielski prawnik, podróżnik, badacz Ameryki Północnej (ur. 1572)
1614 – Filip Ludwik Wittelsbach, hrabia palatyn i książę Palatynatu-Neuburg (ur. 1547)
1618 – Erminio Valenti, włoski kardynał (ur. 1564)
1626 – Alessandro Orsini, włoski kardynał (ur. 1592)
1643 – Johann Georg Wirsung, niemiecki lekarz, anatom (ur. 1589)
1652 – Jacob Pontusson De la Gardie, szwedzki wojskowy, polityk (ur. 1583)
1659 – Michał Boym, polsko jezuita, misjonarz, orientalista, przyrodnik, kartograf (ur. 1612 lub 14)
1679:
Jan Kemble, walijski duchowny katolicki, męczennik, święty (ur. 1599)
Jan Wall, angielski franciszkanin, męczennik, święty (ur. 1620)
1680 – Jan Jerzy II Wettyn, książę elektor Saksonii (ur. 1613)
1694 – Bernard z Offidy, włoski kapucyn, błogosławiony (ur. 1604)
1711 – Ludwik Franciszek Boufflers, francuski dowódca wojskowy, marszałek Francji (ur. 1644)
1748 – Ludwik Franciszek Karwacki, polski zakonnik, misjonarz, teolog, filozof (ur. 1692)
1751 – Tadeusz Krusiński, polski jezuita, lekarz, orientalista, archiwista, podróżnik, misjonarz, dyplomata (ur. 1675)
1752:
Pedro Cebrián y Augustín, hiszpański polityk, dyplomata (ur. 1687)
William Whiston, brytyjski matematyk, historyk, teolog (ur. 1667)
1770 – Christian von Loß, saski polityk, dyplomata (ur. 1698)
1779 – Charles Clerke, brytyjski kapitan, żeglarz, odkrywca (ur. 1741)
1782 – Charles FitzRoy-Scudamore, brytyjski polityk (ur. ok. 1707)
1785:
Jean-Baptiste Pigalle, francuski rzeźbiarz (ur. 1714)
Gracjan Piotrowski, polski pijar, pedagog, prozaik, poeta, kaznodzieja, satyryk (ur. 1724)
1806 – Jean-Honoré Fragonard, francuski malarz (ur. 1732)
1811 – Juan de Villanueva, hiszpański architekt (ur. 1739)
1818 – Warren Hastings, brytyjski polityk, gubernator i wicekról Indii (ur. 1732)
1835 – Leopoldo Nobili, włoski fizyk (ur. 1784)
1850 – Nikolaus Lenau, austriacki pisarz (ur. 1802)
1855 – Wojciech Lipski, polski ziemianin, działacz niepodległościowy (ur. 1805)
1858 – Teresa Palczewska, polska aktorka, tancerka (ur. 1805)
1860 – Alexandre-Gabriel Decamps, francuski malarz, grafik (ur. 1803)
1861:
Richard Oastler, brytyjski działacz społeczny (ur. 1789)
Xianfeng, cesarz Chin (ur. 1831)
1866 – Jan Nepomucen Kurowski, polski agronom, pisarz (ur. 1783)
1871 – Szczepan Józef Gółkowski, polski wydawca, redaktor czasopism (ur. 1787)
1874 – Sydney Thompson Dobell, brytyjski poeta (ur. 1824)
1878 – Maria Krystyna Sycylijska, królowa hiszpańska (ur. 1806)
1888 – Józef Engel, polski architekt (ur. 1819)
1890 – Vasile Alecsandri, rumuński poeta, dramaturg, nowelista, dyplomata (ur. 1818 lub 1821)
1891 – Jan Neruda, czeski poeta, prozaik, dziennikarz (ur. 1834)
1893 – Ernest II, książę Saksonii-Coburg-Gotha (ur. 1818)
1899 – Sofroniusz III, grecki duchowny prawosławny, patriarcha Konstantynopola i Aleksandrii (ur. 1798)
1903:
Menotti Garibaldi, włoski i polski generał (ur. 1840)
Robert Gascoyne-Cecil, brytyjski arystokrata, polityk, premier Wielkiej Brytanii (ur. 1830)
1904 – Kate Chopin, amerykańska pisarka, feministka (ur. 1850)
1907 – Barnim Grüneberg, niemiecki organmistrz (ur. 1828)
1913 – Aleksander Walerian Jabłonowski, polski historyk, etnograf (ur. 1829)
1918 – Korbinian Brodmann, niemiecki neurolog (ur. 1868)
1920:
Józef Marjański, polski działacz niepodległościowy i socjalistyczny, żołnierz (ur. 1892)
Anders Zorn, szwedzki malarz, grafik (ur. 1860)
1922:
Michael Collins, irlandzki polityk, minister finansów Wolnego Państwa Irlandzkiego, założyciel IRA (ur. 1890)
Liberato Marcial Rojas, paragwajski polityk, prezydent Paragwaju (ur. 1870)
1929 – Otto Liman von Sanders, niemiecki generał (ur. 1855)
1931 – Arthur Stanley, brytyjski arystokrata, polityk (ur. 1875)
1932 – Jan Zaleski, polski biochemik (ur. 1869)
1936 – Serafina Emanuela Justa Fernández Ibero, hiszpańska kapucynka od Świętej Rodziny, męczennica, błogosławiona (ur. 1872)
1938 – Ławrientij Kartweliszwili, gruziński i radziecki polityk komunistyczny (ur. 1890)
1942 – Michaił Fokin, rosyjski tancerz, choreograf (ur. 1880)
1943 – Engelbert Guzdek, polski volksdeutsch, kolaborant, zbrodniarz wojenny (ur. 1909)
1944 – Polegli w powstaniu warszawskim:
Jerzy Chełstowski, polski żołnierz AK (ur. 1925)
Stanisław Kacprzak, polski żołnierz AK (ur. 1922)
Stanisław Kozicki, polski harcmistrz, podporucznik, żołnierz AK (ur. 1918)
Bolesław Matulewicz, polski żołnierz AK (ur. 1923)
Kazimierz Milewski, polski żołnierz AK (ur. 1921)
Stanisław Patek, polski prawnik, adwokat, dyplomata, polityk (ur. 1866)
Jan Reutt, polski podporucznik, żołnierz AK (ur. 1921)
Stanisław Sadkowski, polski żołnierz AK (ur. 1925)
Jerzy Wypych, polski podporucznik, żołnierz AK (ur. 1925)
1944:
Franciszek Dachtera, polski duchowny katolicki, męczennik, błogosławiony (ur. 1910)
Jozef Hanula, słowacki malarz (ur. 1863)
Lucjan Szenwald, polski poeta (ur. 1909)
Roman Śliwa, polski działacz komunistyczny (ur. 1904)
1946:
Eugeniusz Koszutski, polski tancerz, aktor (ur. 1881)
Döme Sztójay, węgierski generał, dyplomata, polityk, zbrodniarz wojenny (ur. 1883)
1948 – Josef Bühler, niemiecki funkcjonariusz nazistowski, zbrodniarz wojenny, szef rządu Generalnego Gubernatorstwa (ur. 1904)
1949 – Joseph Wittig, niemiecki teolog, filozof, pisarz (ur. 1879)
1951 – Czesław Rydzewski, polski duchowny katolicki, biskup pomocniczy łomżyński (ur. 1893)
1952:
Kiichirō Hiranuma, japoński polityk, premier Japonii (ur. 1867)
Lucjan Niemyjski, polski starszy sierżant, żołnierz AK i WiN (ur. ok. 1920)
1955 – Zygmunt Kawecki, polski dramaturg (ur. 1876)
1957 – Edward Joseph Dent, brytyjski muzykolog (ur. 1876)
1958 – Roger Martin du Gard, francuski pisarz, laureat Nagrody Nobla (ur. 1881)
1964:
Symeon Łukacz, ukraiński duchowny greckokatolicki, biskup, męczennik, błogosławiony (ur. 1893)
Helena Makowska, polska aktorka, piosenkarka (ur. 1893)
1966:
Al McCoy, amerykański bokser (ur. 1894)
Michał Walicki, polski historyk sztuki (ur. 1904)
1969 – Tadeusz Kalinowski, polski aktor (ur. 1915)
1970:
Władimir Propp, rosyjski literaturoznawca (ur. 1895)
Jerzy Rychter, polski aktor, reżyser teatralny (ur. 1903)
1974:
Jacob Bronowski, brytyjski matematyk, pisarz pochodzenia polskiego (ur. 1908)
Aleksiej Griszyn, radziecki podpułkownik pilot, as myśliwski (ur. 1918)
Sverre Hansen, norweski piłkarz (ur. 1913)
Eugeniusz Kwiatkowski, polski ekonomista, polityk, minister przemysłu i handlu, wicepremier, minister skarbu (ur. 1888)
1975 – Andrzej Stanisław Mostowski, polski matematyk (ur. 1913)
1976:
Kazimierz Haska, polski rzeźbiarz, konserwator zabytków (ur. 1912)
Juscelino Kubitschek de Oliveira, brazylijski polityk, prezydent Brazylii (ur. 1902)
Feliciano Perducca, argentyński piłkarz (ur. 1901)
1978:
Jomo Kenyatta, kenijski polityk, premier i prezydent Kenii (ur. 1891)
Jerzy Kowalski, polski żużlowiec (ur. 1944)
1979 – James Farrell, amerykański pisarz (ur. 1904)
1980:
Gabriel Gonzalez Videla, chilijski prawnik, dyplomata, polityk, prezydent Chile (ur. 1898)
James Smith McDonnell, amerykański inżynier, konstruktor i producent samolotów (ur. 1899)
1981 – Glauber Rocha, brazylijski reżyser filmowy (ur. 1939)
1982 – Jan Henryk Rosen, polski malarz (ur. 1891)
1984 – Cwi Szner, polski dziennikarz pochodzenia żydowskiego (ur. 1912)
1986 – Celal Bayar, turecki polityk, premier i prezydent Turcji (ur. 1883)
1988 – Dionizy Maliszewski, polski poeta (ur. 1931)
1989:
George Flahiff, kanadyjski duchowny katolicki, arcybiskup metropolita Winnipeg, kardynał (ur. 1905)
Robert Grondelaers, belgijski kolarz szosowy (ur. 1933)
Aleksandr Jakowlew, rosyjski konstruktor lotniczy (ur. 1906)
Huey P. Newton, afroamerykański działacz społeczny, założyciel Czarnych Panter (ur. 1942)
1991:
Tadeusz Maliszewski, polski siatkarz (ur. 1923)
Boriss Pugo, radziecki polityk (ur. 1937)
1992 – Jan Drzeżdżon, polski pisarz (ur. 1937)
1994 – Ninoslav Kučan, chorwacki architekt (ur. 1927)
1995:
Anna Beata Chodorowska, polska literatka (ur. 1925)
Zdzisława Malska, polska aktorka (ur. 1924)
1997 – Matti Sippala, fiński lekkoatleta, oszczepnik (ur. 1908)
1998 – Jarosław Marzec, polski lekkoatleta, sprinter (ur. 1963)
2000 – Stanisław Sikora, polski rzeźbiarz, medalier, poeta, sportowiec (ur. 1911)
2001:
Tatjana Awierina, rosyjska łyżwiarka szybka (ur. 1950)
Bernard Heuvelmans, francuski zoolog, podróżnik, odkrywca, pisarz (ur. 1916)
2003 – Jindřich Polák, czeski reżyser filmowy (ur. 1925)
2004 – Daniel Petrie, kanadyjski reżyser filmowy (ur. 1920)
2005:
Ginter Gawlik, polski piłkarz (ur. 1930)
Mati Unt, estoński pisarz, reżyser teatralny (ur. 1944)
2007:
Jacek Chmielnik, polski aktor, reżyser teatralny, dramaturg (ur. 1953)
Grace Paley, amerykańska pisarka (ur. 1922)
Dušan Třeštík, czeski historyk, publicysta (ur. 1933)
2009:
Erkki Laine, fiński hokeista (ur. 1957)
Krzysztof Piszczek, polski piłkarz (ur. 1978)
2010 – Stjepan Bobek, chorwacki piłkarz, trener (ur. 1923)
2011:
Nick Ashford, amerykański muzyk, kompozytor, producent muzyczny (ur. 1941)
John Howard Davies, brytyjski aktor (ur. 1939)
Jack Layton, kanadyjski polityk (ur. 1950)
Jerry Leiber, amerykański autor tekstów piosenek (ur. 1933)
Ruta Sakowska, polska historyk (ur. 1922)
Andrzej Urbanowicz, polski malarz, grafik (ur. 1938)
Vicco von Bülow, niemiecki reżyser, komik, pisarz (ur. 1923)
2012 – Paul Shan Kuo-hsi, chiński duchowny katolicki, arcybiskup Hualian i Kaohsiung, kardynał (ur. 1923)
2013 – Jetty Paerl, holenderska piosenkarka (ur. 1921)
2015:
Khieu Thirith, kambodżańska polityk (ur. 1932)
Jakub Zabłocki, polski piłkarz (ur. 1984)
2016:
Girolamo Grillo, włoski duchowny katolicki, biskup Cassano all’Jonio i Civitavecchia-Tarquinia (ur. 1930)
S.R. Nathan, singapurski polityk, prezydent Singapuru (ur. 1924)
Gilli Smyth, brytyjska poetka, kompozytorka, wokalistka zespołu Gong (ur. 1933)
Toots Thielemans, belgijski muzyk jazzowy (ur. 1922)
2017:
John Abercrombie, amerykański gitarzysta jazzowy (ur. 1944)
Tony de Brum, marszalski polityk (ur. 1945)